Şevval Keskin
HZF GLOBAL MEDYA
Kalıtsal aile travmaları literatüründe çocukların sergilediği açıklanamayan davranışlar,
bireysel birer patolojiden ziyade aile sistemindeki çözümlenmemiş trajedilerin sembolik bir
dışavurumu olarak kabul edilir. Mark Wolynn’in geliştirdiği Çekirdek Dil Yaklaşımı’na göre,
travmatik bir olay sırasında beynin konuşma merkezi (Broca alanı) kapanabildiği için travma
kelimelere dökülemez; bunun yerine bedensel algılar, görüntüler ve davranışlar şeklinde
bilinçaltında depolanır. Bu bağlamda, çocuklar bilinçsiz bir sadakatle aile geçmişindeki yası
tutulmamış acıları kendi hayatlarında tekrar eder ve bu yolla aile ağacındaki saklı hikayeleri
“anlatırlar”.
Örneğin, Prak vakasında sekiz yaşındaki bir çocuğun başını sürekli duvarlara vurması ve
nesneleri dövmesi, aslında Kamboçya’da başına vurularak öldürülen ve varlığından haberdar
edilmediği büyükbabasının trajik kaderini bedensel bir dille sahnelemektedir. Benzer şekilde
Kelly vakasında görülen saç çekme (trikotilomani) davranışı, bebeklik döneminde anneden
yaşanan travmatik ayrılığın yarattığı “kökten kopuş” hissinin metaforik bir anlatımıdır.
Bilinçaltı duyulmak için ısrar eder, tekrarlar ve bir bakıma kapıyı davranışsal belirtiler
üzerinden kırarak bu gizli hikayelerin gün yüzüne çıkmasını sağlar.
Peki, Ne Yapmalıyız?
Eğitimciler ve aileler, bir çocuğun sergilediği “problem davranışı” sadece disipline edilmesi
gereken bir durum olarak değil, çözülmesi gereken bir şifre olarak ele almalıdır. Kaynaklar
ışığında şu adımlar izlenebilir:
Çekirdek Dili Tanımlayın: Çocuğun kullandığı sıra dışı kelimeleri, tekrarlayan fiziksel
şikayetlerini ve “anlamsız” korkularını dikkatle dinleyin,. Bu belirtiler, genellikle aile
geçmişindeki bir travmanın “kırıntılarıdır”.
Köprü Soruları Sorun: Belirtinin kaynağına gitmek için “Ailende benzer bir kaderi paylaşan
kim var?”, “Kim haksızlığa uğradı veya dışlandı?”, “Bu duygu aslında kime ait olabilir?” gibi
köprü soruları kullanılmalıdır.
Genogram (Aile Ağacı) Oluşturun: Ailenin son üç-dört neslini kapsayan bir harita çıkararak
erken ölümler, intiharlar, sürgünler veya iflaslar gibi travmatik olaylar ile çocuğun davranışı
arasındaki kronolojik veya tematik benzerlikleri tespit edin.
İyileştirici Cümleler Kullanın: Çocukla (veya içsel bir çalışma olarak çocuk adına) yapılan
görüşmelerde, acının gerçek sahibine bırakıldığını ifade eden cümleler kurun. Örneğin: “Sana
olanları tekrar yaşamak yerine kendi hayatımı doyasıya yaşayacağıma söz veriyorum” veya
“Bu acı sana ait, onu seninle bırakıyorum” gibi ifadeler bilinçaltındaki yükü hafifletebilir.
İçsel İmgeleri Dönüştürün: Çocuğun zihnindeki “eksik veya hasarlı” aile imgesini
şifalandırmak için ritüellerden faydalanın. Kaybedilen bir aile üyesinin fotoğrafını görünür
kılmak veya bir mum yakmak gibi eylemler, dışlanmış olanın sisteme geri alınmasını ve
çocuğun özgürleşmesini sağlar.
Sonuç olarak; bir çocuğun davranışı, aile sistemindeki bir “hayaletin” veya bitmemiş bir
meselenin sesidir. Çocuğun belirtisi uygun bir tarihsel bağlama yerleştirildiğinde ve
davranışın “anlattığı” hikaye deşifre edildiğinde hem çocuk hem de tüm aile sistemi bu
travmatik döngüden özgürleşebilmektedir.
Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Okul Öncesi Öğretmenliği Ana
Bilim Dalı Topluma Hizmet dersi kapsamında Dr. Öğr. Üyesi Gülçin BİLGİNER
rehberliğinde hazırlanmıştır.
KAYNAKÇA
Wolynn, M. (2016) Seninle Başlamadı: Aile Travmalarının İzini Sürmek. 2.Baskı, İstanbul,
Sola Unitas.
